Goudestein en een deel van de Heerlijkheid van Maarsseveen in 5 bladen, ca. 1690
Goed nieuws: de facsimile uitgave van de Atlas der Neederlanden gaat definitief. Dat is te danken aan de voorinschrijving van particulieren. Overheidsinstellingen - die toch voor een relatief bescheiden bedrag een schitterend relatiegeschenk zouden hebben voor bezoekende staatshoofden, Captains of Industry en andere belangwekkende lieden, houden zich nog geheel op de vlakte. Terwijl je de Atlas in huis kunt hebben voor minder dan een nieuwe Fiat Panda.
Om deze particuliere geldschieters te eren, heb ik een kaart uitgekozen waarin de 17e-eeuwse gefortuneerde medemens een prominente rol speelde:
Dit is 1 kaart in 5 bladen (4 kaartbladen + 1 blad met koptitel in banderolle) van het 'buiten' Goudesteyn en een deel van de Heerlijkheid van Maarsseveen. Het is een handgekleurde kopergravure. Elk blad is 45 x 59 cm, het geheel meet 90 x 118 cm. In de Atlas kun je de vijf kaarten bekijken, gekleurd alsof ze gisteren gemaakt zijn. Hier heb ik ze digitaal ook aan elkaar geplakt. De eigenaar van Goudesteyn, regent Joan Huydecoper de 2e (1625-1704) was de opdrachtgever voor de kaart.
Jan Werner, die alle kaarten van commentaar voorziet, schrijft: “De ‘Aenwysinge’ van de buitens op deze kaart van Maarsseveen maakt direct duidelijk dat we langs dit stukje Vecht met een grote dichtheid aan buitenplaatsen te maken hebben.” De eigenaars van buitens met schilderachtige namen als Otterhsbergh, Otterspoor, Heremitagie, Silversteyn, Int Gras en Elfenburgh hebben ongetwijfeld (financieel) bijgedragen aan de totstandkoming van deze kaart.
De Huydecopers waren geen kleine jongens: sinds 1640 heer van Maarsseveen en Neerdijk. Huydecoper was onder meer bewindvoerder van de Verenigde Oost-Indische Compagnie en meermalen burgemeester van Amsterdam, ook al is er daar geen straat naar hem vernoemd.
Werner vervolgt: “De spectaculaire plaat van zijn eigen huis neemt vrijwel het gehele eerste blad van de kaart in beslag en laat weinig twijfel bestaan over wie hier een stempel op de omgeving drukte. De ets door Philibert Bouttats (geb. ca. 1654) is vervaardigd naar een schilderij van Jan van der Heyden (1637-1712), dat tegenwoordig te vinden is in Apsley House, Wellington Museum, Londen."
"We zien de nog vrij landelijke buitenplaats in zijn laat-zeventiende-eeuwse glorie …) De fraaie prent links boven compenseert de bescheiden presentatie van Goudestein op de kaart, niet in opstand, maar orthogonaal, recht van boven, als een simpel rechthoekje. Als we de fraaie randversieringen even buiten beschouwing laten is de kaart zelf heel zakelijk. Alleen Maarssen zelf, rechts onder, wordt enigszins schilderachtig weergegeven, maar in dit geval juist niet correct. (…) Het is duidelijk dat de zakelijkheid van de kaart zelf volledig ingepakt is door de rijkelijke, barokke, zinnebeeldige versieringen eromheen. (…) De landelijke- en jachttaferelen rechts en onder laten meer landschappelijk reliëf zien dan we ooit in deze streek zullen aantreffen. Het kompas rechts levert een merkwaardig gezichtsbedrog op. De hoofdwindstreken staan netjes haaks op elkaar, terwijl het toch als object in 3D getekend is."
"Het is nauwelijks te merken dat de kaart in de Atlas der Neederlanden niet geheel compleet is, ook al zijn alle bladen aanwezig (...). Langs de buitenrand van het geheel, behalve bovenlangs, hoort namelijk nog een vrij strakke band met een symmetrisch motief van hoofdzakelijk bladeren zichtbaar te zijn, als onderdeel van de kaartgravure."
"Nauwkeuriger beschouwing laat zien dat de kaart langs de hele rand waar die versiering aanwezig had moeten zijn is afgesneden. Kennelijk zou de kaart net iets te groot of niet goed van verhouding voor de atlas zijn geweest en is die net iets te brede sierrand verwijderd. Omdat hij daardoor juist weer iets te klein voor het atlasformaat werd zijn de bladen opgeplakt op een stevig vel papier dat wél conform de meest gebruikelijke kaartafmetingen in de atlas is."
Het uiterlijk van Goudesteyn - inmiddels Goudestein - is inmiddels flink veranderd. Maar het is nog steeds een populaire plek.
Een gedeelte van de heerlyckheyt van Maerseveen / J. van der Heyden pinsit ; Phi. Bouttats schulp. Schaal [ca. 1:3.000]. [S.l. : s.n., ca. 1690].
Kleischieter*
Waarom komt de melk in de pens en niet in de lebmaag? Misschien omdat Willy Drie teveel melk heeft gehad. Of te snel na de melk, water. Hoe dan ook, het moet gestopt worden. Willy Drie krijgt nu even maar tweemaal daags één liter melk. En aan antibioticum om te voorkomen dat zijn gehoest ontaard in een longontsteking. Hij is tenslotte nog heel kwetsbaar.
De poep is nog niet zo geel als moet, maar de kleur is wel meer naar geel dan naar grijsgroen. En hoewel Willy Drie vanochtend nog landerig en niet zijn springerige zelf was, ging het vanmiddag alweer wat beter. Hij wandelde achter Inge aan: de stal uit, de schuur door, de gang in en in de woonkeuken rechtsaf. Daar verraste hij Chick & Chucky tijdens hun siesta. Chucky ging er als eerste vandoor, en Chick bleef uiteindelijk ook maar niet liggen.
Beide partijen bleven beschaafd: Willy Drie heeft geen kopstoot uitgedeeld en C&C hebben hem niet gekrabt. Na de ontmoeting deed Willy Drie een flinke plas op de keukenvloer. Daarna wandelde hij achter Inge aan weer naar buiten.
*(Eigenlijk is het: Kleischijter. Maar het spoot er zo uit dat ik het herdoopt heb in Kleischieter.)
A Room With a View
Speelkwartier
Bronco Billie
En om nou niet helemaal te vervallen tot het kinderboerderijniveau van een katten- en kalverenblog, zijn hier wat foto's van Melvin in zijn glansrol als Bronco Billie.
Willy Drie
De afgelopen acht dagen is Willie Drie vijf kg aangekomen. Hij weegt nu 36 kg. Hij is groter geworden, en breder. Hij is ook een stuk sterker - zijn eerste musketonhaak heeft hij al stukgetrokken. Hij heeft nu een steviger halsband om. Vanmiddag lag hij aan een longeertouw in de voortuin naar de bootjes te kijken. Hij had veel sjans.
Deze week zag ik voor het eerst (en begon ik van opwinding op en neer te springen) dat Willy Drie zijn tong meer gebruikt. Bij het drinken uit de speen doet hij dat natuurlijk al: zijn tong vormt een gootje waar de speen mooi inpast. Maar nu begint hij zijn tong uit zijn bekje te steken als hij aan bladeren en grasstengels sabbelt. Als hij straks echt gras eet dan zal hij met zijn ruwe tong een bosje gras vastgrijpen en afrukken. Hij kan het nog niet, maar hij probeert het een beetje, zonder dat hij door heeft hoe dat nou eigenlijk moet. Af en toe eet hij - nog een beetje per ongeluk - al een beetje koeienmuesli en een sprietje hooi. En: vanmiddag zag ik hem herkauwen!
Van alle andere dieren zijn Feye en Roeschka Willy Drie goedgunstig gezind. Melvin vindt hem nog steeds maar niks, Quincy is een beetje bang voor hem. Chuck vindt Willy Drie's bokkesprongen heel erg eng en Chicky (dapperder uitgevallen) een beetje eng. Willy Drie bekijkt ze allemaal met grote nieuwsgierigheid.
Huilen
In de Oude Kerk is World Press Photo neergestreken (nog tot 3 juni). 2011 was het jaar van Egypte, Lybië en Japan en die zijn dan ook ruim vertegenwoordigd. Veel leed prachtig verbeeld - het lijkt wel televisie soms.
Tussen al het visueel geweld bleef deze foto voor mijn geestesoog hangen - een huilende jonge vrouw tussen de puinhopen van haar stad, twee dagen na de Tsunami. Fotograaf Toshiyuki Tsenenari won er de 3e prijs Reportage Singles mee.
Het deed me denken aan het schilderij van Rembrandt, Jeremia treurend over de verwoesting van Jeruzalem. Die is heel anders. Maar toch ook weer niet.
Het lijkt Tsjetsjenie wel
Knibbel knabbel knuisje, wie eet daar een flatgebouw op? Tot half acht 's avonds bleef de graafmachine hapjes van het flatgebouw nemen. Muur voor muur, kamer voor kamer, steen voor steen en brok voor brok gaat het gebouw tegen de vlakte. Een achtertuin als oorlogszone.
Willy Drie ietwat onder controle
Dit hondentuigje lijkt heel aardig, maar de lichaamsbouw van een kalfis heel anders dan van een hond. Zodra Willy Drie zijn kop naar de grond toe beweegt - wat met al dat gras niet zo vreemd is - glijdt het tuigje langs zijn nek naar beneden. Het is beter om de riem aan zijn halsband vast te maken. Niet dat hij meeloopt; vooruit lopen op bevel is voor Willy Drie duidelijk iets totaal tegen-natuurlijks.
Cadeautjes
Mijn volgende bijdrage mag niet over een beest gaan, heb ik besloten. Er zijn tenslotte zoveel andere leuke dingen om over te bloggen. Ik kan er nu alleen niet een bedenken.
Willy Drie (9)
Met een emmer warm water en een borstel maak ik na het wegen zijn achterkant poepvrij. Want klein of niet, ik wil een schoon kalf, niet een kalf dat onder de aangekoekte stront zit. Dat wassen is natuurlijk puur een grotestadsmensending. Een echte veehouder zit er niet mee dat zijn kalf een poepkalf is. Maar ik bén een grotestadsmens en op dit vlak doe ik geen concessies. (Een ander grotestadsmensending is zeggen: 'Maar je gaat hem natuurlijk niet slachten!', terwijl alle plattelandsmensen er juist vanuit gaan dat Willy Drie's toekomst in de vriezer zit. Dat is gelukkig een keuze die nu niet aan de orde is.)
Na de wasbeurt doen Inge en Willy Drie onder grote belangstelling van Melvin en Feye een wedstrijdje wie het eerste bij het kippenhok is.
Terug gaat al een stuk langzamer. Inge is echt moe.
Klus geklaard
'Chick heeft een nieuwe hobby,' beweerde Inge. 'Ze vist troep uit de vaart.' Chick legt daarbij een voorkeur aan de dag voor plastic zakjes boven plastic bierglazen.
Chicky als hoedster van schoon oppervlaktewater? Ik besluit de proef op de som te nemen en gooi een boterhamzakje, half gevuld met water, in het haventje. En ja hoor: Chick gaat meteen op jacht.Om te zien hoe ze dat doet, klik hier.
A Room with a View
De bomen lopen uit. De bejaardenwoninkjes recht tegenover de flat van tante Katja zijn verdwenen, evenals een flink deel van de ramen. De kunststof kozijnen liggen opgehoopt in wat ooit het plantsoentje was, klaar om te verdwijnen in de roze, groene en blauwe containers. De ruimten die ooit kamers en keukens waren liggen er als open wonden bij. De duiven die zich daar hadden gevestigd, zijn zeer van slag. Ze zoeken naar nieuwe plekken voor hun nesten. Tot groot ongenoegen van de bewoners heeft een aantal duiven een oogje laten vallen op de galerijen van de flat aan de Plesmanlaan.
Voor het overzicht, klik hier.
Willy Drie (8)
 |
| Een kalf aan een touwtje werkt. Voor geen meter. |
 |
| Willy Drie kiest liever zijn eigen weg. |
 |
| Nee Inge, Willy Drie bepaalt zijn eigen koers. |
 |
| En dat betekent: de tuin verkennen. |
 |
| Een sprintje trekken. |
 |
| Het vogelvoederhuisje inspecteren. |
 |
| De achterpotencheck. Yep! |
 |
| Het dutje in het gras. |
Willy Drie (7)
Overbuurman Rients (boer in ruste) vertelde dat hij één keer in het circus een act met een koe heeft gezien. Rients dacht toen 'die dompteur kan er echt wat van,' want runderen hebben niets met gehoorzamen en kalfjes zijn al helemaal nog niet bekend met het concept. Wat dat betreft is Willy Drie een rund in hart en nieren.
Ondertussen was het vanmiddag zulk mooi weer dat we vonden dat Willy Drie wel even naar buiten kon. 'Meelopen' is nog niet erg zijn ding, maar hij volgt je wel als je hij op je vingers mag sabbelen. Voor een kalverhalster is zijn kop nog te klein en om hem bij noodgevallen nog ergens aan vast te kunnen grijpen kreeg hij Quincy's rode hondenhalsband om. Voor de gelegenheid en de groeigrafieken is Inge met Willy Drie op de weegschaal gestapt: Willy's aandeel in het gewicht is 23 kg.
Toen was het tijd om met Feye kennis te maken. Feye's hoofd weegt meer dan de hele Willy Drie, maar Feye heeft gelukkig een heel vriendelijke karakter. Kalf en paard besnuffelden elkaar belangstellend en Feye bleef de hele tijd dat Willy Drie op het gras ronddartelde geïnteresseerd kijken.
Willy Drie (6)
Zelf ben ik niet zo op melk, maar ik had mij niet gerealiseerd dat mijn favoriete uitspraak 'Melk is voor kalfjes,' zo ontzettend van toepassing is op Willy Drie. Het is zijn brandstof. Hij is ervan afhankelijk wil hij overleven. Het is prioriteit nummer 1. Hechting aan de persoon die het melkflesje vasthoudt, is geen prioriteit. Melk! Melk! Melk!
Als het flesje leeg is - hij drinkt een liter in drie minuten op - stuitert hij nog even door het hok op zoek naar meer speen. En hij tilt zijn staartje op en poept. En daarna kalmeert hij en gaat weer slapen. Zijn leven is erg overzichtelijk.
Willy Drie (5)
En Willy Drie heeft ook geen idee wat zijn komst allemaal teweeg brengt bij Melvin. Hij weet nog niet eens wie Melvin is. Maar Melvin is helemaal van slag. Hij vindt het Doodeng. Hij springt van schrik weg als er ook nog geluid uit het enge hokje komt. Dan gaat hij in zijn eigen ruime box zo ver mogelijk van het enge plekje staan. Hoofd in de hoek, kont naar het enge hokje gericht, oren op standje Ongelukkig. Klaar om te vluchten. Maar waarheen?
Willy Drie (4)
Ik klim op de oude hondenmatras in de laadruimte van het busje en krijg Willy Drie in mijn armen gelegd. Onderweg naar huis ligt hij, wat confuus en niet geheel vrijwillig, op mijn schoot. Hij poept goudgele poep, waarvan ik het meeste kan opvangen in een oude handdoek. Het stinkt als een oordeel. 'Een raampje open!' roep ik kokhalzend naar Inge. 'Snel!'
Als we thuis zijn, tilt Inge Willy Drie uit mijn armen en draagt hem naar de stal. Ik hol vooruit om de deuren op te doen. Willy Drie staat wankel op zijn pootjes maar hij stáát erop en verkent zijn hokje. Af en toe schudt hij zijn geoormerkte oren.
Wij lezen de gebruiksaanwijzing van de Provimel: één deel melkpoeder op zeven delen water, waarvan twee derde deel van het water 55 graden Celsius moet zijn en een derde kouder om de temperatuur van de melk tussen de 40 en 42 graden te krijgen. Het koelt erg snel af - ik spoel het 2-liter speenflesje met heet water om de boel wat langer warm te houden.
Willy Drie heeft tot nu toe echte koeienmelk gehad, dit is zijn eerste kunstmelk. Ook de speen is nieuwe voor hem, want groter dan hij gewend is. Het is even zoeken, maar hij heeft het vrij snel door. De eerste halve liter gaat er uiteindelijk in als Gods woord in een ouderling. Af en toe raakt hij de speen even kwijt, een keer duwt hij zijn neus in mijn haren, en een keer zoekt zijn neus mijn boezem - nee, daar vind je het niet - maar verder gaat het prima. Inge constateert tevreden dat hij zijn tong keurig om de speen legt.
Voorlopig krijgt Willy Drie drie liter melk per dag, verdeeld over vijf keer. Ik maak een schemaatje: de eerste voeding om zeven uur 's ochtends, dan om twaalf uur, vijf uur, half negen en om middernacht de laatste voeding van die dag.
Als ik door het huis loop, realiseer ik me dat er een beetje een weeïge lucht om mij heen hangt. Handen wassen. Niet afdoende. Schone broek aan. Hals met zeep afnemen. Beter. Volgende keer doe ik een overall aan voor ik aan het flesjesritueel begin.
WIlly Drie (3)
Ik laat de foto aan Vinnie zien, die zegt dat de zuigfles verdacht veel weg heeft van een klisteerspuit. Vinnie verkeert niet veel in boerenkringen. Maar door die opmerking zien de objecten op deze foto er nu wel helemaal als een wonderlijk setje uit. Terwijl het voor de kleine Willy Drie essentiële hulpmiddelen zijn om zijn melk binnen te krijgen.
Geen tijd voor verdere overpeinzingen. De babykamer-annex-couveuse moet in orde gemaakt worden. En dan naar de boerderij, Willy Drie halen.
Willy Drie (2)
Ik bel de Gezondheidsdienst voor Dieren. Een vriendelijke dame zegt dat ik een Uniek Bedrijfsnummer (UBN) nodig heb om een rund te houden. 'Dat moet u aanvragen bij de dienstregelingen van het ELI'.
'???'
'Bij de Dienst Regelingen van het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie.'
Ik bel de DR van het ELI en worstel mij middels een keuzemenu langs pacht, mestbeleid, vervoersbewijzen, spuitlicenties, subsidies, bedrijfstoeslagen, subsidies, natuurvergunningen en -ontheffingen en visserij. Ik ga uiteindelijk voor toets 3: dierregistratie, -ziekte en -welzijn.
'Mag ik uw relatienummer?' vraagt de aardige mevrouw voor de dierregistratie.
Ik beken dat ik nog geen relatienummer heb.
'Dan verbind ik u door met de Afdeling Relatiebeheer.'
Ik geef een sympathieke meneer mijn BSN - mijn burgerservicenummer dus. Hij voorspelt dat ik de komende 2 1/2 week vier keer post van hem ga krijgen: enveloppen met daarin mijn relatienummer, login-gegevens, TAN-codes en nog wat andere dingen die ik alweer vergeten ben. Daarmee kan ik via de website van de DR mijn UBN aanvragen. En op dat UBN kan ik Willy 3 laten registreren. (Ik ben beland in een wereld van afkortingen. Misschien moet het stiertje W-3 heten?). Dit hele gedoe staat trouwens los van de lelijke gele plaatjes met zwarte nummers die W-3 in zijn oren krijgt voordat hij zondag de boerderij verlaat. Dát is de registratie van het rund. Dít is de registratie van de runderbazin.
Tussendoor belt tante Katja mij met een vraag over kattenkrabkarton waaraan haar Snorretje dringend behoefte heeft. Ik vertel haar over Willy 3 en ze vraagt spontaan of ze voor beschuit met muisjes mag zorgen.
Terwijl ik mij op met de bureaucratische kant van de adoptie bezig houd, heeft Inge niet stilgezeten. Zondag gaan we W-3 ophalen en dan moet er wel iets te nasjen zijn voor de kleine.
Zij heeft bij de Welkoop een maatbeker, een emmer en voor 200 liter kunstmelkpoeder aangeschaft.
En een thermometer:
Willy Drie (1)
Het begon vanochtend met een berichtje van Inge op mijn iPhone:
'Wil je dit kalfje grootbrengen?' met daarbij deze foto:
Een kiekje van een kalfje. Als dit een grap is, wil ik mij niet laten kennen. En als het serieus is dan is dit aanbod te mooi om te laten gaan.
'Tuurlijk,' sms ik terug. 'Hoe heet zij (hij)?'
En 5 seconden later stuur ik daar behulpzaam achter aan: 'Wat dacht je van Willy 2?'
Mijn moeder heet ook Willy. Maar Willy 2 moet eigenlijk Willy 3 heten, want ik heb ook een leuke nicht die Willy heet. Willy 3 dus.
Willy 3 blijkt een stiertje te zijn. Hij weegt ruim 15 kilo en is vijf dagen geleden geboren, drie weken te vroeg. Zijn tweelingbroertje overleefde de bevalling niet en Willy 3's toekomst is somber: stiertjes zijn voor de slacht. Maar Willy 3 is zo klein dat dat de moeite niet is. De boer weet eigenlijk niet wat hij ermee moet. Naar de kinderboerderij misschien? Maar Willy 3 moet om de 6 uur een flesje melk hebben, anders gaat hij schreeuwen dat horen en zien je vergaan. Op de kinderboerderij werken de gehandicapten alleen overdag.
Daarop stuurt Inge mij haar berichtje.
Willy 3 overleeft nu onder een warmtelamp. Als hij blijft leven zal hij vreselijk veel eten en ontzettend groot worden. En hij moet op een gegeven moment gecastreerd om handelbaar te blijven. Wat voor karakter zou hij hebben? Als hij een slecht karakter heeft, kunnen we hem altijd nog opeten. 'Als hij een goed karakter heeft ook,' zegt Inge praktisch. Daar wil ik niet aan denken. Misschien hebben we mazzel en groeit Willy 3 uit tot een goeiige kamervullende os van 1000 kilo. Misschien kunnen we met hem uit rijden gaan in een ossenkar! Hij ervoor, ik op de bok. Ik begin me nu al aan hem te hechten.
'We kunnen 'm leren om een kar te trekken!' sms ik naar Inge. Die belt terug en zegt dat ik eerst maar eens de Gezondheidsdienst voor Dieren in Deventer moet bellen. Een rund mag je niet zomaar in huis nemen. En dan houdt ze de hoorn bij de het hokje van Willy 3 en hoor ik hem klagelijk loeien.
Weer net gemist
De dag daarna loop ik ze net mis op de Dam. Hun krans lag op bij het monument, maar het echtpaar Gül zat alweer in het Koninklijk Paleis.
Toch nog een beetje Amsterdammer
Hoewel geboren in Sint Michielsgestel en ondertussen bijna getransformeerd tot Fries, beschikt Chucky nog steeds over de eigenschappen die ook het devies van de stad Amsterdam zijn: Heldhaftig. Vastberaden. Barmhartig.
 |
| Heldhaftig |
 |
| Vastberaden |
 |
| Barmhartig |
Abonneren op:
Posts (Atom)