Te

Foam heeft een overzichtstentoonstelling van het werk van het fotografenduo Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin.
Voor mij is-ie te. Te veel door elkaar. Te veel aan geknutseld. Te veel te druk. Maar dan af en toe een beeldschoon zwart-wit portret van grote schoonheid (niet de foto boven).

Ans Markus in Amstelveen; Hail Society & Hail Mooi

Nog nooit geweest, want nimmer op de route, maar wel af en toe vaag van plan: het Jan van der Togtmuseum in Amstelveen. De tentoonstelling van Ans Markus is het ommetje waard.
Het is een aardig museum, beetje een galerie ook - je kunt er veel kunst gewoon kopen - die de kunstcollectie van een oprichter van de Tomado-fabrieken herbergt. (Nutteloos doch leuk weetje: Tomado staat voor Van der TOgt MAssa Artikelen DOrdrecht).
Bezoekers: Keurig. Hoog Amstelveens gehalte. Schilderijen: indrukwekkend. Zeer de moeite waard, zeker naarmate je langer tussen de doeken dwaalt.

Heel Al

Voor de vakidioot zijn de groezelige zwartwit foto's in historische astronomische boeken vast heel interessant; de rest van ons stoomt beter meteen door naar de eerste en tweede verdieping van Huis Marseille, waar je het heelal in kleur kunt aanschouwen. Sprookjesachtig mooi, uit een onwerkelijk ver verleden (driehonderdduizend lichtjaar is er niks) en groter dan op het internet (hoewel de website van NASA een aanrader blijft).
Deze foto is een mozaiek van 48 fragmenten van de Carina Nevel, vrijgegeven ter viering van de 17e verjaardag van de Hubble op 24 april 2007. De vormen komen van sterke gaswinden en gloeiendhete ultraviolette straling - een 'vuurwerk dat drie miljoen jaar geleden begon'. In wat voor wereld leven wij?
De expositie First Light is van 6 maart tot en met 30 mei te zien in Huis Marseille (Keizersgracht 401, dagelijks behalve maandag open van 11 tot 5).

Opwaarts! Willen Wij Zweven

Op zondagmiddag in de auto gestapt voor voor de opening van de expositie van beelden van Leen Kessels in Galerie Ariana in Den Haag.
Abstract en tegelijkertijd organisch ogend, van Belgisch hardsteen en zo bewerkt dat sommige sculpturen uit laagjes leisteen lijken te bestaan. Sommige lijken zo licht dat je bijna kunt geloven dat ze op water zouden blijven drijven. Ik wou dat ik een ruime witte hal of een grote groene tuin had waarin deze rankheid tot zijn recht kwam.

Sonia & de Grijze Koppenbrigade

Bezoek aan het Joods Historisch Museum, om op de valreep een aardige tentoonstelling te zien over de vrouw die in Nederland het ballet tot grote hoogte heeft gebracht, Sonia Gaskell. Vooral de documentaire aan het eind (met interviews van mensen die haar goed hadden gekend, zoals Rudi van Dantzig) was heel interessant.
Wat het echter tot een onvergetelijke ervaring maakte - en bij mij moordneigingen losmaakte - was een groep oudere dames uit de provincie, die de tentoonstelling ook bezochten. En met zeer luide stemmen bespraken zij alle misverstanden die ze tot nogtoe hadden gehad
- 'Ik ben buiten blijven staan want ik dacht, dan kan ik ze niet missen',
- 'Ja, wij stonden binnen, we dachten, ze komt zeker niet meer',
- 'Het is dat ik nog even binnen ben gaan kijken, de wind was ijskoud'.
etc.
Aan hun ganzenwaggel-loopjes te zien waren het geen oud-ballerina's. En een paar zetten hun conversatie rustig door vlak voor de automatisch openende schuifdeuren, die daarop steeds open en dicht gingen. Ze kwamen qua volume ver boven Rudi van Dantzig uit.
Ik was even heel fel gerontofoob.

De Meester van Katharina

Weer iets om blij van te worden: de tentoonstelling: De wereld van Katherina. Devotie, demonen en dagelijks leven in de 15e eeuw. Tot 3 januari in museum Het Valkhof in Nijmegen. De illustraties in dit getijdenboek (een gebedenboek met miniaturen uit 1442/43) zijn gemaakt door een toen gerenommeerde kunstenaar, wiens naam in de nevelen der tijd is verdwenen en die nubekend staat als de Meester van Katharina van Kleef, omdat het boek voor haar is gemaakt.
Het is eigendom van The Morgan Library & Museum in New York en tijdelijk voor onderzoek uit elkaar gehaald. Je kunt zo'n 100 losse bladen zien - eens en waarschijnlijk in ons leven nooit weer, want het boek wordt na de tentoonstelling weer ingebonden.
Het probleem met miniaturen is natuurlijk dat ze, nou ja, zo klein zijn. Je moet er eigenlijk met een sterke loep overheen wil je de details een beetje meekrijgen - en zo'n boek stikt van de details.
Ik vreesde ook dat er zulke dikke rijen mensen zouden staan, dat er sowieso weinig te zien zou zijn. Dat was niet zo. Enerzijds misschien omdat het nog net geen kerstvakantie is, maar zeker ook door de opzet van de tentoonstelling.
Dit Getijdenboek is zo leuk omdat je bijbelse personages en heiligen ziet afgebeeld in een Middeleeuwse context: Het interieur van de heilige familie bijvoorbeeld, is de gezellige huiskamer van een welgestelde middeleeuwse ambachtsman. Met het kindeke Jezus in een looprekje. De tentoonstelling opent met een zaal met schitterende kostuums, gereconstreerd op basis van de illustraties in het boek. Daarna zie je een zaal met illustraties uit het boek en daarnaast echte, identieke middeleeuwse gebruiksvoorwerpen: vogelkooitjes, schoenen.
Dan een zaal waarin men laat zien de Meester niet in een vacuum opereerde, maar zich liet insprireren door werk van collega's en tijdgenoten. Er zijn ook twee animatiefilmpjes waarin 'Katharina' zich direct tot de bezoeker richt (die zijn naar mijn smaak net iets over the top, maar wel heel informatief en toegankelijk). En er is natuurlijk een audiotour - ook een aanrader.
En dan kom je in de zaal met de perkamenten bladen van het originele manuscript, en jawel! vreugde! daar is regelmatig een loep naast gehangen, zodat je echt alles kunt bekijken.
Niet alleen de inkijk in het middeleeuwse leven is fascinerend, ook de afbeeldingen over hoe het er in de Hel uitziet en hoe je daar kunt branden zijn prachtig. En in de marge gaat de Meester bij tijd en wijle helemaal los. Nog twee weken te zien in Nijmegen. Een aanrader.
(Als je op de plaatjes hiernaast klikt, krijg je ook een vergroting. En voor alle duidelijkheid: die is een stuk groter dan het origineel - veel lijntjes moeten geschilderd zijn met een penseel met 1 haar.)

Mooi Roest Is Niet Lelijk

De Canadese fotograaf Edward Burtynsky brengt olie in beeld. En hoe! Het is de motor van de economie, niet-te-ontberen-deel van onze beschaving, de bron van mega-vervuiling, en oh, wat zijn die bruintinten smaakvol & schitterend in beeld gebracht! Burtynsky heeft er zijn levenswerk van gemaakt. Olievelden, raceparkoers, scheepssloperijen, snelwegen, autobanden, duizenden tot schroot geperst oliefilters, het hangt er allemaal. En het mooie is: je wordt er helemaal blij van. Vrij kleine selectie, maar groot formaat, haarscherp, van boven (helicopter?) genomen. Prachtig! Tot 28 februari in Huis Marseille, Amsterdam.

Alweer Verleden Tijd

Dit is de verkeerde foto, maar G's jas kleurde zo leuk bij de linten dus ze stapte vanzelf, stralend en rood, in het beeld met de pseudo-grafkruizen.
Het Museumplein (op de achtergrond het Concertgebouw) was even een aids-begraafplaats met 5000 kruisen. Wat eigenlijk interessanter was - en dat had dus de foto moeten zijn - waren de mannen van de Gemeentereiniging links buiten beeld, die om twee uur 's middags in gesloten formatie de rode linten alweer aan het verwijderen waren (geen kans dat die gaan bealgen of bemossen in hartje Mokum!). Het foto-moment voor de media was 's ochtends geweest en de spullen moeten waarschijnlijk voor donker weer in de opslag staan. Wereld AIDS-dag is in Amsterdam een AIDS-ochtend. Chop-chop, tempus fugit.

Nuttige Kunst

Mijn broer klaagde onlangs in zijn blog over nutteloze kunst. Her en der over Nederland verspreid (en dus ook in Kampen) staan deze kunstwerken die er op de ontwerptafel vast wel prachtig hebben uitgezien maar inmiddels zijn verworden tot niet-onderhouden wanprodukten en 'verdrietige, bealgde, bemoste en verroeste rommelige plaatsjes'.
Ik was nog niet eens klaar met mij afvragen of er zoiets is als nuttige kunst, of ik trof tijdens een wandeling in het Vondelpark dit object aan: een Granny Smith-groen Vindhek, waaraan je gevonden voorwerpen kunt hangen. Dus als je een handschoen of huissleutels vindt (of kwijt bent geraakt) in het park: Hup naar de Vindplek!
De mevrouw die op mijn verzoek mee op de foto ging, maakte zich bekend als de kunstenares die het allemaal bedacht had. Haar naam is Annemarieke Weber . Ideetje voor Kampen e.o.?

Anton Mauve in Singer

De kaakchirurg had de hechtingen snel en zonder veel ongemak uit mijn tandvlees gepeuterd. Het ziekenhuis ligt (als je heel erg goed kunt gooien) op een steenworp afstand van het Singer Museum in Laren. Ik ging dus de tentoonstelling van schilder Anton Mauve (1838-1888) bekijken.
Het is eigenlijk een halve tentoonstelling; het vroege werk van Mauve is momenteel te zien in Teylers Museum in Haarlem. In het Singer hangen Larense schetsen en schilderijen. Dat betekent veel heidevelden met schapen en nobele boeren in de eenvoudige doch propere keukens van hun pittoreske boerderijtjes. En blakende boerendochters in de moestuin of op de bleek, een lammetje of kalfje voedend.
Het was de eerste keer dat een tentoonstelling van het Singer me een beetje teleurstelde: het is te zoet en te romantisch naar mijn smaak.
Twee werken echter staken er voor mij met kop en schouders bovenuit: De ene met een kudde schapen die met tegen- en strijklicht op de witte wollen ruggetjes naar de schaapskooi terugkeren. De andere staat hierboven: De Mallejan, olie op doek 106,6 x 205,8 cm. Dat is lekker groot: de houtsplinters van de kap spatten bijna in je gezicht, en de mist kun je bijna voelen. Dit schilderij maakte het bezoek de moeite waard.

Dame in Tranen

In het nog maar net geopende museum M in Leuven is een tentoonstelling over Rogier van der Weyden
(tot 6 december). Vol bezoekers, ontzettend veel bezoekers, in een museum dat niet gebouwd is voor zoveel mensen, vooral niet op de smalle trappen. Maar de schilderijen maken het helemaal goed. Nobele vorsten, devote heiligen in mantels waar je de tekstuur bijna van kunt voelen en, vooral onder het kruis, diepbedroefde mensen. Het perspectief klopt net niet, de Kindekes Jezus zijn een beetje dun en sabbelen soms met gnuifende fuifkoppen aan een wonderlijk hoog gesitueerde moederborst. Het resultaat is prachtig en ontroerend. De reis waard, en hoevwel de muziek een beetje vreemd is, is dit filmpje over de restauratie van een van de topstukken ook de moeite waard.